Uğradığınız bir hakaret karşısında onurunuzun kırıldığını ve bu haksızlığın yanına kalmamasını istediğinizi hissediyor olabilirsiniz. Günümüzde özellikle sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte pek çok kişi, “Bu yorumu yapanın peşini bırakmayacağım, dava edeceğim!” diyerek hukuki yollara başvurmayı düşünmektedir. Peki, bu süreç tam olarak nasıl işler? Hakaret davası nasıl açılır? Ne kadar sürer ve masrafları ne kadardır? Bu dava sonucunda ne gibi cezalar çıkar?
Dava Açmadan Önce Cevaplanması Gereken 3 Kritik Soru
Savcılığa başvurmadan önce davanızın temelinin sağlam olup olmadığını anlamak için kendinize şu soruları sormalısınız:
- Söylenen Söz Gerçekten Hakaret Suçu Mu?: Her kaba veya rahatsız edici söz hakaret değildir. Yargıtay‘ın kararlarına göre, “beceriksiz yönetici”, “kötü bir sanatçı” gibi ifadeler ağır eleştiri sayılabilirken, “hırsız”, “ahlaksız”, “şerefsiz” gibi ifadeler doğrudan hakarettir. Elinizdeki ifadenin hukuken hakaret suçunu oluşturduğundan emin olmalısınız.
- Delillerim Yeterli ve Hukuka Uygun Mu?: Mahkeme, iddialarınızı somut delillerle ispatlamanızı isteyecektir. Mesajların ekran görüntüleri, tanıklar, ses kayıtları (hukuka uygunluğu tartışmalıdır) gibi delilleriniz mevcut mu? Delilsiz bir şikayet, sonuçsuz kalmaya mahkumdur.
- 6 Aylık Şikayet Süresini Kaçırdım Mı?: Hakaret suçunda, mağdurun hem fiili (hakareti) hem de faili (kimin ettiğini) öğrendiği tarihten itibaren 6 aylık şikayet süresi vardır. Bu süre geçerse, dava açma hakkınızı kaybedersiniz.
Adım Adım Hakaret Davası Açma Süreci
Yukarıdaki sorulara olumlu yanıt veriyorsanız, süreci şu adımları izleyerek başlatabilirsiniz:
Adım 1: Şikayet Dilekçesinin Hazırlanması
Sürecin ilk ve en önemli adımı, olayı tüm detaylarıyla anlatan bir şikayet dilekçesi hazırlamaktır. Dilekçede; kimden şikayetçi olduğunuz (biliniyorsa adı, sosyal medya kullanıcısı ise profil adı/linki), hakaretin ne zaman, nerede ve nasıl yapıldığı, hakaret içeren sözlerin neler olduğu ve delillerinizin neler olduğu açıkça belirtilmelidir.
Adım 2: Savcılığa Başvuru ve Delillerin Sunulması
Hazırladığınız dilekçe ve topladığınız delillerle (ekran görüntüleri, tanık listesi vb.) birlikte, ikamet ettiğiniz yerdeki veya olayın gerçekleştiği yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurmanız gerekir. Başvurunuzu adliyelerdeki müracaat savcılığına veya polis/jandarma karakollarına yapabilirsiniz.
Adım 3: Soruşturma ve Zorunlu Uzlaştırma Aşaması
Şikayetiniz üzerine savcılık bir soruşturma başlatır. Şüphelinin ifadesini alır, delilleri toplar. Eğer suçun kamu görevlisine karşı işlenmesi gibi bir durum yoksa, savcılık dosyayı zorunlu olarak Uzlaştırma Bürosu’na gönderir. Bir uzlaştırmacı sizi ve karşı tarafı arayarak bir araya getirmeye çalışır. Bu aşamada anlaşma sağlanırsa dosya kapanır, dava açılmaz.
Adım 4: Davanın Açılması ve Yargılama (Kovuşturma)
Uzlaştırmada anlaşma sağlanamazsa ve savcılık yeterli delil olduğuna kanaat getirirse, şüpheli hakkında iddianame düzenler ve Asliye Ceza Mahkemesi’nde hakaret davası açılır. Bu aşamadan sonra duruşmalar başlar ve mahkeme bir karar verir.
Hakaret Davasında İspat Yükü ve Deliller
Hakaret davasının kazanılmasındaki en önemli unsur, iddianızı hukuka uygun ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlamaktır.
Tanık Beyanlarının Rolü
“Hakaret davasında kaç şahit gerekir?” sorusunun net bir cevabı yoktur. Hukukta önemli olan tanığın sayısı değil, beyanının güvenilirliği ve olayı doğrudan görmüş veya duymuş olmasıdır. Çelişkisiz ifade veren tek bir tanık bile mahkumiyet için yeterli olabilirken, birbiriyle çelişen on tanığın beyanına itibar edilmeyebilir.
Dijital Delillerin Sunulması (Ekran Görüntüsü, Mesajlar)
Sosyal medya veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapılan hakaretlerde, mutlaka ekran görüntüsü alınmalıdır. Bu görüntüde, hakaret içeren ifadenin, tarihi, saati ve kim tarafından yazıldığını gösteren profil adı/numara gibi bilgilerin net bir şekilde görünmesi delil değerini artırır. Sadece hakaretin olduğu kısmı değil, konuşmanın bütününü içeren ekran görüntüleri sunmak, bağlamın anlaşılması için daha faydalıdır.
Sosyal Medya Hakaret Davaları: Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sosyal medya hakaret davaları bazı özellikler gösterir:
- Aleniyet Unsuru: Herkese açık bir profilden yapılan yorum veya paylaşım, TCK 125/4 uyarınca “aleniyet” unsurunu oluşturur ve cezayı 1/6 oranında artırır.
- Failin Tespiti: Sahte veya anonim bir hesaptan hakaret edilmesi durumunda, şikayetiniz üzerine savcılık, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü aracılığıyla IP adresi tespiti ve kimlik belirleme çalışmaları yapar. Bu süreç davanın süresini bir miktar uzatabilir.
Hakaret Davası Ne Kadar Sürer?
Pratikte, bir hakaret davasının ilk derece mahkemesinde sonuçlanması ortalama 8 ay ile 1.5 yıl arasında sürmektedir. Uzlaşma ile sonuçlanan dosyalar ise 2-4 ay gibi daha kısa bir sürede bitebilir.
Hakaret Davası Masrafları ve Cezaları (2025)
Dava sürecinin maliyeti ve olası sonuçları da önemli bir merak konusudur.
Dava Açma Ücreti ve Masraflar
Ceza davalarında şikayetçi (müşteki) için başvuru harcı veya dava açma ücreti yoktur. Ancak yargılama sırasında bilirkişi incelemesi gibi masraflar doğarsa, bunlar yargılama gideri olarak dosyaya eklenir ve haksız çıkan tarafa yüklenebilir.
Avukatlık Ücreti ve Vekaletname Masrafı
Avukat tutmak zorunlu olmasa da şiddetle tavsiye edilir. Avukatlık ücreti, her yıl baroların belirlediği Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olmamak kaydıyla, avukat ile müvekkil arasında serbestçe belirlenir. Ayrıca noterden vekaletname çıkarma masrafı da bulunmaktadır.
Uzlaşma Süreci Masrafları
“Hakaret davası uzlaşma ücreti ne kadar?” sorusu sıkça sorulur. Uzlaştırmacıya ödenecek ücret Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır, taraflardan bir ücret talep edilmez. Taraflar sadece, anlaştıkları edim (tazminat, bağış vb.) ne ise onu yerine getirirler.
Adli Para Cezasının Hesaplanması
Hakaret davası para cezası, hakimin takdir edeceği gün sayısı ile sanığın ekonomik durumuna göre belirlenen günlük birim fiyatın çarpılmasıyla bulunur.
Hakkımda Hakaret Davası Açılmış, Ne Yapmalıyım?
Sanık Perspektifi: Atılması Gereken Adımlar
Eğer hakkınızda bir dava açıldığını öğrendiyseniz, öncelikle sakin olmalı ve süreci ciddiye almalısınız.
- Tebligatları Mutlaka Alın: Mahkemeden gelen tebligatları görmezden gelmek, savunma hakkınızı kaybetmenize neden olur.
- Profesyonel Hukuki Destek Alın: Bir avukat, savunmanızı hazırlamanıza, lehinize olan delilleri toplamanıza ve uzlaşma gibi süreçleri etkin bir şekilde yönetmenize yardımcı olur.
- Savunmanızı Hazırlayın: Olayın nasıl gerçekleştiğini, sözlerinizin hangi bağlamda söylendiğini (eleştiri, haksız fiile tepki, karşılıklı hakaret vb.) delillerinizle birlikte ortaya koymaya hazırlanın.
Hakaret Şikayet Dilekçesi Örneği
[…] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
MÜŞTEKİ (ŞİKAYETÇİ): Adınız Soyadınız (T.C. Kimlik No: …)
ADRES:
ŞÜPHELİ: [Adı Soyadı, Biliniyorsa T.C. Kimlik No ve Adresi]
SUÇ: Hakaret (TCK 125)
SUÇ TARİHİ: GG.AA.YYYY
KONU: Şüphelinin cezalandırılması için soruşturma başlatılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Şüpheli ile aramızda [… sebepten dolayı] bir anlaşmazlık bulunmaktadır.
2. Bu anlaşmazlık sebebiyle şüpheli, GG.AA.YYYY tarihinde, tanıklarımız [Tanık 1 Adı, Tanık 2 Adı]’nın da bulunduğu bir ortamda, şahsıma yönelik olarak alenen “…[Hakaret içeren ifade aynen yazılır]…” şeklinde sözler sarf etmiştir.
3. Şüphelinin bu eylemi, onur, şeref ve saygınlığımı zedelemiş olup TCK 125’te düzenlenen hakaret suçunu oluşturmaktadır. Olayın tanıkları, isimleri ve iletişim bilgileri aşağıda belirtilmiştir. Kendilerinin dinlenmesini talep ediyorum.
DELİLLER: Tanık beyanları, [varsa diğer deliller: mesaj ekran görüntüleri vb.]
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, şüpheli hakkında soruşturma başlatılarak cezalandırılması amacıyla kamu davası açılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. Tarih: GG.AA.YYYY
Ad Soyad (İmza)
Sıkça Sorulan Sorular
- 1. Hakaret davaları genellikle nasıl sonuçlanır?
- Büyük bir kısmı uzlaşma aşamasında sonuçlanır. Davaya dönüşenlerde ise, eğer sanığın sabıkası yoksa, genellikle Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya adli para cezası kararı verilir.
- 2. Hakaret davası sicile işler mi?
- Evet, eğer HAGB kararı verilmezse ve verilen adli para cezası veya hapis cezası kesinleşirse, bu karar adli sicil kaydına işlenir.
- 3. Hakaret davası için avukat tutmak zorunlu mu?
- Hayır, ceza davalarında sanık veya müştekinin avukat tutması yasal bir zorunluluk değildir. Ancak sürecin teknik yapısı nedeniyle hak kaybı yaşamamak için avukat desteği almak şiddetle tavsiye edilir.
- 4. Hakaret davası hangi mahkemede görülür?
- Hakaret davalarına bakmakla görevli mahkeme, Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
- 5. Hakaret davası yatarı ne kadardır?
- Hakaret suçundan verilen kısa süreli hapis cezalarının doğrudan cezaevinde infaz edilmesi nadirdir. Genellikle adli para cezasına çevrilir veya HAGB kararı verilir. Ancak kişinin mükerrir (tekrar suç işleyen) olması durumunda infaz gündeme gelebilir.
- 6. Hakaret suçu yüz kızartıcı suç mudur?
- Hayır. Hakaret suçu, kanunlarımızda sayılan klasik “yüz kızartıcı suçlar” (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) arasında yer almaz. Ancak yine de bir mahkumiyet kararıdır ve belirli güvenlik soruşturmalarında olumsuz bir faktör olarak değerlendirilebilir.
- 7. Hakaret davasında manevi tazminat da talep edebilir miyim?
- Evet, ancak bu iki dava farklıdır. Hakaret davası bir ceza davasıdır ve amacı faili cezalandırmaktır. Manevi tazminat ise hukuk mahkemelerinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) açılacak ayrı bir dava ile talep edilir. Ceza davasının sonucu, hukuk davası için önemli bir delil teşkil eder.
- 8. Uzlaşmada anlaştık ama karşı taraf ödemeyi yapmadı, ne yapmalıyım?
- Uzlaşma tutanağı, mahkeme ilamı (kararı) niteliğindedir. Eğer karşı taraf anlaşılan bedeli ödemezse, bu tutanağa dayanarak doğrudan İcra Müdürlüğü’ne başvurup haciz işlemi başlatabilirsiniz. Tekrar dava açmanıza gerek yoktur.
- 9. Duruşmaya gitmek zorunda mıyım?
- Eğer bir avukatınız varsa, sizi temsilen duruşmalara o katılabilir. Ancak mahkeme, özellikle olayın aydınlatılması için sizi bizzat dinlemek isterse duruşmaya katılmanız zorunlu hale gelebilir.
- 10. Kamu görevlisine hakaret davası farklı mı işler?
- Evet, temel farkları vardır: 1) Şikayete tabi değildir, savcılık re’sen soruşturur. 2) Uzlaştırma kapsamında değildir, dosya doğrudan davaya gidebilir. 3) Cezanın alt sınırı 1 yıldan az olamaz.
Bir hakaret davası açmak veya açılmış bir davada savunma yapmak, basit bir dilekçe vermekten çok daha fazlasıdır. Delillerin doğru sunulması, usul kurallarına uyulması ve etkili bir savunma yapılması, davanın sonucunu doğrudan etkiler. Bu nedenle bir avukattan yardım almak, bir masraf değil, haklarınızı korumak için yapılmış bir yatırımdır.
Feragatname (Disclaimer):
Bu makale, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
