Bilişim suçları, günümüzün en önemli hukuki konularından biri haline gelmiştir. Bu içeriğimizde, TCK’da düzenlenen bilişim suçlarının türleri, cezaları ve güncel Yargıtay kararları ile birlikte detayları bulacaksınız.
Bilişim Suçları Nedir?
Bilişim suçları, bilgisayar, telefon, tablet, internet gibi bilişim sistemleri kullanılarak elektronik ortamda işlenen her türlü suça denir. Bu suçlar aynı zamanda siber suçlar olarak da bilinir ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 243-246. maddeleri arasında düzenlenmiştir.
Bilişim sistemi, TCK 243. maddesinin gerekçesinde “verileri toplayıp yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tabi tutma olanağı veren manyetik sistemler” olarak tanımlanmaktadır. Bu tanım, günümüzde kullanılan tüm dijital cihaz ve platformları kapsamaktadır.
Önemli Not: Bilişim suçları sadece bilgisayar ve internet üzerinden işlenen suçlar olmayıp, gelişen teknoloji ile birlikte ATM, POS cihazı, akıllı televizyon, IoT cihazları gibi her türlü bilişim sistemini kapsamaktadır.
Bilişim Suçları Türleri ve Cezaları
1. Bilişim Sistemine Girme Suçu (TCK 243)
TCK 243. maddesinde düzenlenen bu suç, bilişim suçlarının temelini oluşturmaktadır. Suçun farklı işleniş biçimleri şunlardır:
| Fıkra | Suçun Tanımı | Ceza |
|---|---|---|
| TCK 243/1 | Bilişim sistemine hukuka aykırı girmek veya orada kalmaya devam etmek | 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| TCK 243/2 | Bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemlerde işlenmesi | Ceza yarı oranında indirilir |
| TCK 243/3 | Sistem verilerinin yok olması veya değişmesi | 6 ay – 2 yıl hapis |
| TCK 243/4 | Veri nakillerini sisteme girmeden teknik araçlarla izleme | 1-3 yıl hapis |
2. Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme Suçu (TCK 244)
Bu suç, bilişim sistemlerinin işleyişine zarar veren eylemleri kapsamaktadır ve seçimlik hareketli bir suçtur:
| Eylem Türü | Ceza | Özel Durumlar |
|---|---|---|
| Sistemin işleyişini engelleme/bozma | 1-5 yıl hapis | Kamu/banka sistemlerinde ceza yarı oranında artar |
| Verileri bozma, yok etme, değiştirme | 6 ay – 3 yıl hapis | Sisteme veri yerleştirme de dahil |
| Haksız çıkar sağlama | 2-6 yıl hapis + 5000 güne kadar adli para cezası | Başka suç oluşturmaması halinde |
3. Banka ve Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması (TCK 245)
Bu suç üç farklı şekilde işlenebilmektedir ve ekonomik güvenliği koruma amacındadır:
- Başkasının kartını rızası olmadan kullanma: 3-6 yıl hapis + 5000 güne kadar adli para cezası
- Sahte kart üretme/satma: 3-7 yıl hapis + 10000 güne kadar adli para cezası
- Sahte kartı kullanarak yarar sağlama: 4-8 yıl hapis + 5000 güne kadar adli para cezası
Özel Cezasızlık Hali: Bu suçun eş, üst-alt soy, kayın hısımları ve aynı konutta yaşayan kardeşler arasında işlenmesi durumunda ceza verilmez. Ancak bu durum sadece yakın akraba ilişkisi olan kişiler için geçerlidir.
4. Yasak Cihaz veya Program Kullanma (TCK 245/A)
Bilişim suçlarını işlemek amacıyla özel olarak tasarlanmış cihaz, program veya kodları imal etmek, satmak, bulundurmak suçtur. Bu madde, hazırlık hareketlerini de suç kapsamına almaktadır. Cezası: 1-3 yıl hapis + 5000 güne kadar adli para cezası
En Çok Rastlanan Bilişim Suçları
Günlük hayatta en sık karşılaşılan bilişim suçları şunlardır:
- Sosyal medya hesaplarına izinsiz giriş – En yaygın bilişim suçu, genellikle şifre tahmin etme veya phishing yoluyla
- E-posta hesaplarının çalınması – Şifre değiştirme ile erişimi engelleme ve kimlik hırsızlığı
- Sahte hesap açarak taciz/tehdit – Kimlik gizleme amaçlı yaratılan profiller üzerinden psikolojik şiddet
- Kredi kartı bilgilerinin çalınması – Online alışverişlerde kötüye kullanım ve finansal dolandırıcılık
- Kişisel verilerin izinsiz toplanması – Özel hayatın gizliliğini ihlal eden veri madenciliği
- Siber zorbalık – Tehdit, hakaret, şantaj içerikli mesajlar ve psikolojik baskı
- Ransomware saldırıları – Dosyaları şifreleyerek fidye talep etme
- İş yerlerinde bilgisayar sistemlerine saldırı – Rekabet avantajı veya intikam amaçlı
Siber Zorbalık ve Cezası
Siber zorbalık, internet ve sosyal medya üzerinden yapılan taciz, tehdit, hakaret ve şantaj eylemlerini kapsar. Bu eylemler aşağıdaki suçları oluşturabilir:
| Suç Türü | TCK Maddesi | Ceza |
|---|---|---|
| Hakaret | TCK 125 | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası |
| Tehdit | TCK 106 | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Özel hayatın gizliliğini ihlal | TCK 134 | 1-3 yıl hapis |
| Kişisel verilerin kaydedilmesi | TCK 135 | 1-3 yıl hapis |
| Haberleşmenin gizliliğini ihlal | TCK 132 | 6 ay – 2 yıl hapis |
18 Yaş Altı Bilişim Suçu Cezası
18 yaş altındaki çocukların işlediği bilişim suçlarında özel hükümler uygulanır ve çocuğun yararı ön planda tutulur:
| Yaş Grubu | Ceza Durumu | Uygulanacak Tedbirler |
|---|---|---|
| 12-15 yaş arası | Ceza verilmez | Güvenlik tedbirleri, eğitim programları |
| 15-18 yaş arası | Ceza 1/3 oranında indirilir | Denetimli serbestlik, eğitim zorunluluğu |
- Eğitim programları: Bilişim etiği ve siber güvenlik konularında zorunlu eğitim
- Denetimli serbestlik: Aile ve sosyal hizmetler eşliğinde takip
- Topluma yararlı iş: Teknoloji alanında sosyal projeler
- Psikolojik destek: Uzman rehberliği altında rehabilitasyon
Bilişim Suçları Nasıl Şikayet Edilir?
Bilişim suçlarından mağdur olmanız durumunda başvurabileceğiniz yollar ve süreç şu şekildedir:
📞 Acil Başvuru Hatları
- ALO 166 – İnternet Bilgi İhbar Hattı (BTK) – 7/24 hizmet
- 155 Polis İmdat – Acil durumlar için
- Siber Suçlarla Mücadele Müdürlüğü – İl Emniyet Müdürlükleri bünyesinde
- Cumhuriyet Başsavcılığı – Doğrudan şikayet
📋 Şikayet İçin Gerekli Belgeler
- Şikayet dilekçesi – Olayın detaylı anlatımı ve talep
- Ekran görüntüleri – Suça konu içeriklerin fotoğrafları (tarih damgalı)
- URL adresleri – İnternet adreslerinin çıktıları
- Tanık beyanları – Varsa olaya şahit olanların ifadeleri
- Haberleşme kayıtları – Mesaj, e-posta, sosyal medya kayıtları
- Kimlik belgesi – Nüfus cüzdanı fotokopisi
- Maddi zarar belgeleri – Varsa ekonomik kayıpları gösteren belgeler
💡 Önemli Tavsiye
Suça konu olan içeriklerin ekran görüntülerini hemen alın. Zira bu içerikler sonradan silinebilir ve delil toplama zorlaşabilir. IP adresi tespiti için savcılık resen inceleme yapmaktadır. Screenshots alırken tarih ve saat bilgilerinin görünür olmasına dikkat edin.
📄 Bilişim Suçları Şikayet Dilekçesi Örneği
ŞİKAYET DİLEKÇESİ
Cumhuriyet Başsavcılığına
İl/İlçe: ………………
ŞİKAYETÇİ BİLGİLERİ:
Adı Soyadı: ………………
T.C. Kimlik No: ………………
Doğum Tarihi: ………………
Mesleği: ………………
Adresi: ………………
Telefon: ………………
E-posta: ………………
KONU: Bilişim Suçları Kapsamında Şikayet
ŞİKAYET KONUSU:
Tarih ………… saat ………… civarında, şüpheli kişi(ler) tarafından benim/kurumun ………… adresindeki ………… hesabına/sistemine yetkisiz olarak girilmiştir.
Yapılan eylemler:
- Hesaba izinsiz giriş yapılması
- Şifre değiştirilmesi
- Kişisel verilerin çalınması
- Tehdit/hakaret içerikli mesajlar gönderilmesi
- [Diğer eylemler detaylandırılmalı]
Bu eylemler neticesinde;
- …….. TL maddi zarar oluşmuştur
- Manevi zarara uğradım
- İş/sosyal hayatım olumsuz etkilenmiştir
HUKUKI DAYANAK:
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun;
- 243. maddesi (Bilişim sistemine girme)
- 244. maddesi (Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme)
- 245. maddesi (Banka/kredi kartlarının kötüye kullanılması)
- [İlgili diğer maddeler]
TALEBİM:
Yukarıda açıklanan fiiller nedeniyle şüpheli hakkında;
- Gerekli soruşturmanın başlatılması
- Teknik inceleme yapılması
- Kamu davası açılması
- Tazminat haklarımın saklı tutulması
talebimle arz ederim. Tarih: ………………
İmza:
………………
EKLER:
- Kimlik fotokopisi
- Ekran görüntüleri
- URL adresleri
- Tanık beyanları (varsa)
- Zarar belgeleri (varsa)
Bilişim Suçları Davaları Ne Kadar Sürer?
Bilişim suçları davalarının süresi çeşitli faktörlere bağlıdır ve süreç karmaşık olabilir:
| Dava Türü | Ortalama Süre | Etkileyen Faktörler |
|---|---|---|
| Basit bilişim suçları | 6-12 ay | Delil toplama süresi, teknik inceleme |
| Karmaşık siber suçlar | 1-3 yıl | Uluslararası işbirliği, kapsamlı teknik inceleme |
| Temyiz süreci | 6-18 ay | Yargıtay iş yükü, dosya karmaşıklığı |
| Uluslararası boyutlu | 2-5 yıl | Adli yardımlaşma, çoklu yargı alanı |
Zamanaşımı Süresi: Bilişim suçları için genel zamanaşımı süresi 8 yıldır. Ancak bazı ağır suçlarda bu süre daha uzun olabilir.
⏰ Süreyi Etkileyen Faktörler
- Teknik delil toplama süresi – Dijital adli tıp incelemeleri
- Şüphelinin bulunma süreci – IP tespiti ve kimlik belirleme
- Dosya karmaşıklığı – Çoklu mağdur veya suç
- Mahkeme takvimi – Duruşma randevuları
- Uzman bilirkişi raporları – Teknik değerlendirmeler
Bilişim Suçlarından Korunma Yolları
🔐 Kişisel Güvenlik Önlemleri
- Güçlü şifreler kullanın – En az 12 karakter, büyük-küçük harf, rakam ve sembol
- İki faktörlü doğrulama – SMS veya uygulama bazlı güvenlik katmanı
- Güncel antivirüs programı – Düzenli tarama ve otomatik güncelleme
- Şüpheli linklere tıklamayın – Phishing saldırılarından korunma
- Kişisel bilgileri paylaşmayın – Sosyal medyada dikkatli olun
- Düzenli yedekleme – Önemli verilerinizi güvenli yerlerde saklayın
📱 Sosyal Medya Güvenliği
- Hesap gizlilik ayarlarını düzenli kontrol edin
- Bilinmeyen kişilerden gelen arkadaşlık isteklerini kabul etmeyin
- Konum paylaşımını sınırlayın ve gerçek zamanlı konum vermeyin
- Düzenli olarak şifrelerinizi değiştirin (3-6 ay)
- Oturum açık bıraktığınız cihazları kontrol edin
🏢 İş Yeri Güvenliği
- Çalışanlara siber güvenlik eğitimi verin
- Güvenlik duvarı ve VPN kullanın
- Kritik verileri şifreleyin
- Erişim kontrollerini düzenli güncelleyin
📖 Yeni Düzenlemeler
2025 yılında yürürlüğe giren Siber Güvenlik Kanunu ile birlikte, kamu kuruluşları ve kritik altyapı işletmecileri için zorunlu siber güvenlik tedbirleri getirilmiştir. Bu düzenlemeler, bilişim suçlarının önlenmesinde önemli rol oynamakta ve ihmal halinde idari para cezaları öngörülmektedir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
❓ Fake hesap açmak suç mudur?
Fake hesap açmanın kendisi doğrudan suç değildir. Ancak bu hesaplardan taciz, tehdit, hakaret, dolandırıcılık yapılması durumunda TCK’nın ilgili maddeleri kapsamında suç oluşur.
❓ Siber zorbalık cezası kaç TL?
Siber zorbalık kapsamındaki hakaret suçu için 3 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası verilebilir. Manevi tazminat ise somut dosyanın özelliklerine göre değişebilir.
❓ WhatsApp mesajları delil olur mu?
Evet, WhatsApp mesajları ekran görüntüsü alınarak veya telefon üzerinden adli tıp incelemesi ile delil olarak kullanılabilir. Ancak mesajların özgünlüğü teknik inceleme ile doğrulanmalıdır.
❓ Bilişim suçları şikayet süresi nedir?
Bilişim suçlarının çoğu re’sen takip edilen suçlardır, şikayet süresi yoktur. Ancak hakaret gibi şikayete bağlı suçlarda 6 ay süre vardır.
❓ VPN kullanarak suç işlemek daha ağır ceza getirir mi?
VPN kullanımı tek başına ağırlaştırıcı sebep değildir, ancak kimlik gizleme ve iz karartma amacıyla kullanılması mahkemece dikkate alınabilir.
❓ İş yerinde bilgisayar kayıtları incelenebilir mi?
İş veren, iş bilgisayarlarında makul şüphe halinde inceleme yapabilir, ancak kişisel mahremiyet sınırları çerçevesinde ve çalışana bilgi vererek.
❓ Çocuğum bilişim suçu işlerse ailem sorumlu olur mu?
Ceza sorumluluğu şahsidir. Ancak 18 yaş altı çocukların verdiği zarardan dolayı medeni hukuk kapsamında aile sorumlu olabilir.
❓ Bilişim suçları davalarında avukat zorunlu mu?
Bilişim suçları teknik konular içerdiğinden ve cezaları ağır olduğundan deneyimli avukat desteği almak şiddetle tavsiye edilir.
❓ Siber suçlar mesaj atar mı?
Siber Suçlarla Mücadele birimlerinin resmi işlemleri vardır, ancak SMS/WhatsApp ile bilgi istemezler. Şüpheli mesajlara itibar etmeyin.
❓ Instagram hesabıma girildi, ne yapmalıyım?
Derhal şifrenizi değiştirin, Instagram’a bildirim yapın, ekran görüntüleri alın ve kolluk kuvvetlerine şikayet edin.
