Anlaşmalı boşanma, evlilik birliğini sonlandırmanın en medeni yolu olsa da, bu sürecin hukuki temelini oluşturan Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve Dilekçesi, geleceğinizi şekillendirecek en önemli metinlerdir. Bu belgeler, basit birer formdan ibaret değildir; aksine, boşanma sonrası mali ve kişisel hayatınızın anayasasıdır. Kelimelerin özenle seçilmediği, hukuki risklerin öngörülmediği bir protokol, size yıllar sürecek yeni davaların ve telafisi zor hak kayıplarının kapısını aralayabilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Hukuki Tanım ve Bağlayıcılığı
Anlaşmalı Boşanma Protokolü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrası gereğince, tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerindeki tam mutabakatını içeren yazılı bir sözleşmedir. Bu protokolün asıl gücü, tarafların imzasından değil, hakimin onayından gelir.
Hakim tarafından onaylanan protokol, mahkeme kararının ayrılmaz bir parçası olur ve ilam niteliği kazanır. Bu, protokoldeki her bir yükümlülüğün (nafaka ödemesi, mal devri, çocukla kişisel ilişki kurulması vb.) devletin icra gücüyle yerine getirilebileceği anlamına gelir. Kısacası, onaylanmış protokolünüz, artık bir kanun maddesi kadar güçlü ve bağlayıcıdır.
Protokolde “Olmazsa Olmaz” Maddeler: Yargıtay Merceğinden Detaylı İnceleme
Yargıtay, anlaşmalı boşanma protokollerini incelerken son derece titiz davranmaktadır. Yoruma açık, muğlak veya kanunun emredici hükümlerine aykırı maddeler, protokolün veya davanın reddine sebep olabilir. İşte Yargıtay’ın kırmızı çizgileri:
| Protokol Maddesi | Yargıtay’ın Beklentisi ve Kritik Uyarılar |
|---|---|
| 1. Müşterek Çocukların Velayeti | Velayetin kime verileceği net olmalıdır. Ancak unutulmamalıdır ki velayet, çocuğun üstün yararı ilkesine tabidir. Tarafların anlaşması hakimi bağlamaz; hakim, çocuğun menfaatine aykırı bir durum görürse (örneğin, velayeti alan ebeveynin sağlıksız bir ortamda yaşaması) bu anlaşmaya müdahale edebilir. |
| 2. Kişisel İlişki Kurulması | “İnfazda şüphe ve tereddüde yol açacak şekilde” düzenlenemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, “babanın uygun gördüğü zamanlarda”, “taraflar anlaşarak görüşür” gibi soyut ifadeleri istikrarlı bir şekilde bozmaktadır. Görüşme günleri, başlangıç ve bitiş saatleri, tatiller, bayramlar ve hatta çocuğun kim tarafından alınıp kim tarafından bırakılacağı gibi detaylar net bir şekilde yazılmalıdır. |
| 3. İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası) | Miktar ve gelecek yıllardaki artış oranı açıkça belirtilmelidir. “Her yıl enflasyon oranında artırılacaktır” gibi muğlak ifadeler yerine, “Her yıl Ocak ayında, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan bir önceki yılın Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) oranında artırılacaktır” gibi net bir referans noktası konulmalıdır. Bu hükmün olmaması, nafakanın sabit kalması ve her yıl yeniden “nafaka artırım davası” açılması demektir. Unutmayın: Taraflar iştirak nafakasından feragat edemezler, bu hak çocuğa aittir. |
| 4. Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Ziynet Eşyaları | En kritik hatalar bu alanda yapılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihatlarına göre, “Tarafların birbirlerinden mal rejimine ilişkin başkaca bir talebi yoktur” şeklindeki genel feragat beyanı, katılma alacağı, katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağı gibi spesifik alacak kalemlerini kapsamaz. Protokolde, bu haklardan ayrı ayrı ve isimleri zikredilerek feragat edildiği yazılmalıdır. Aksi halde, boşanmadan sonra 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde mal paylaşımı davası açılabilir. Ziynet eşyaları için de “kadına ait tüm takılar kendisinde kalmıştır” gibi net ifadeler kullanılmalıdır. |
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği
Aşağıda, tüm hukuki detaylar düşünülerek ve Yargıtay kriterleri gözetilerek hazırlanmış, açıklama notlu bir protokol örneği sunulmuştur. Bu örnek, bir şablon olmaktan öte, bir protokolün nasıl bir mantıkla ve hangi detaylarla kurgulanması gerektiğini gösteren bir eğitim materyalidir.
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ
TARAFLAR:
DAVACI: Adı Soyadı (T.C. Kimlik No: 11111111111), [Adres]
DAVALI: Adı Soyadı (T.C. Kimlik No: 22222222222), [Adres]
KONU: Tarafların boşanma ve ferileri konusunda vardıkları mutabakatın düzenlenmesidir.
MADDELER:
1. BOŞANMA İRADESİ: Taraflar, hür iradeleriyle ve hiçbir baskı altında kalmaksızın boşanmayı karşılıklı olarak kabul ve beyan etmişlerdir.
2. MÜŞTEREK ÇOCUKLARIN VELAYETİ: Tarafların evlilik birliği içerisindeki müşterek çocukları olan 01.01.2018 doğumlu Adı Soyadı’nın velayeti, davacı anne Adı Soyadı’a bırakılacaktır.
3. KİŞİSEL İLİŞKİ TESİSİ: Velayeti anneye bırakılan müşterek çocuk ile davalı baba Adı Soyadı arasında aşağıdaki şekilde kişisel ilişki kurulacaktır:
- a) Her ayın 1. ve 3. hafta sonu, Cumartesi sabah saat 10:00’dan Pazar akşam saat 18:00’e kadar, baba çocuğu annenin ikametgahından alacak ve yine annenin ikametgahına bırakacaktır.
- b) Dini bayramların (Ramazan ve Kurban) 2. günü sabah saat 10:00’dan 3. günü akşam saat 18:00’e kadar baba yanında kalacaktır.
- c) Sömestr tatilinin ilk haftası (Pazartesi 10:00 – Pazar 18:00 arası) baba yanında kalacaktır.
- d) Yaz tatillerinde, her yıl 1 Temmuz sabah 10:00 ile 31 Temmuz akşam 18:00 tarihleri arasında kesintisiz olarak baba yanında kalacaktır.
4. İŞTİRAK NAFAKASI: Davalı baba, müşterek çocuk Adı Soyadı’nın bakım ve eğitim giderlerine katkı olarak, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlamak üzere her ayın 5’inde davacı annenin bildireceği banka hesabına 5.000,00 TL (BeşBinTürkLirası) iştirak nafakası ödeyecektir. Bu nafaka miktarı, takip eden her yılın Ocak ayında, TÜİK tarafından açıklanan bir önceki yılın Yİ-ÜFE on iki aylık ortalaması oranında başkaca bir karara gerek olmaksızın artırılacaktır.
5. YOKSULLUK NAFAKASI: Tarafların birbirlerinden yoksulluk nafakası talebi bulunmamaktadır. Bu haklarından karşılıklı ve geri dönülmez olarak feragat ettiklerini kabul ve beyan ederler.
6. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT: Tarafların boşanma sebebiyle birbirlerinden herhangi bir maddi veya manevi tazminat talebi yoktur. Bu haklarından da karşılıklı ve geri dönülmez olarak feragat ederler.
7. MAL REJİMİNİN TASFİYESİ VE ZİYNET EŞYALARI:
- a) Davalı Adı Soyadı adına kayıtlı bulunan [İli, İlçesi, Mahallesi, … Ada, … Parsel’de kayıtlı] taşınmazın tam hissesi davacı Adı Soyadı’a ait olacaktır. Davalı, boşanma kararının kesinleşmesini müteakip 15 gün içinde tapu devir işlemlerini gerçekleştirmeyi kabul ve taahhüt eder.
- b) Davacı Adı Soyadı adına kayıtlı 06 ABC 123 plakalı araç, yine davacı Adı Soyadı’da kalacaktır.
- c) Davacı Adı Soyadı’ın kişisel eşyası niteliğindeki tüm ziynet eşyaları (düğünde takılanlar dahil) kendisinde kalmış olup, davalının bu konuda bir talebi yoktur.
- d) Taraflar, yukarıda belirtilenler dışında, evlilik birliği içinde edinilmiş mallara ilişkin olarak birbirlerinden katılma alacağı, katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağı da dahil olmak üzere mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan başkaca hiçbir hak ve alacakları kalmadığını, bu hak ve alacak kalemlerinden ayrı ayrı ve açıkça feragat ettiklerini gayrikabili rücu olarak kabul ve beyan ederler.
8. YARGILAMA GİDERLERİ VE VEKALET ÜCRETİ: Taraflar, yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusunda birbirlerinden herhangi bir talepte bulunmayacaklardır. Herkes kendi masrafını ve varsa avukatlık ücretini karşılayacaktır.
İşbu 8 maddeden oluşan protokol, taraflarca …/…/2025 tarihinde, iki nüsha olarak, özgür iradeleriyle okunup anlaşılarak imza altına alınmıştır.
Davacı – Adı Soyadı
(İmza)Davalı – Adı Soyadı
(İmza)
Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği
Dilekçe, protokolün mahkemeye sunumunu sağlayan resmi bir üst yazıdır. Net, kısa ve protokole atıf yapar şekilde olmalıdır.
(İl Adı) NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ’NE
DAVACI: Adı Soyadı (T.C. Kimlik No: 11111111111)
Adres: [Güncel Adres]VEKİLİ: Av. [Avukat Adı Soyadı]
Adres: [Avukat Adresi]DAVALI: Adı Soyadı (T.C. Kimlik No: 22222222222)
Adres: [Güncel Adres]KONU: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle, ekli protokol çerçevesinde anlaşmalı olarak boşanma kararı verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkilimiz ile davalı, …/…/2015 tarihinde evlenmiş olup, bu evlilikten … doğumlu Adı Soyadı isimli bir müşterek çocukları bulunmaktadır.
2. Taraflar arasında zamanla ortaya çıkan şiddetli geçimsizlik, evlilik birliğini temelinden sarsmış ve ortak hayatı çekilmez hale getirmiştir. Taraflar bir araya gelerek boşanma kararı almışlardır.
3. Müvekkilimiz ile davalı, boşanmanın mali sonuçları, müşterek çocuğun velayeti, nafakası ve kişisel ilişki kurulması dahil olmak üzere tüm hususlarda tam bir mutabakata varmışlardır. Bu mutabakatlarını, dilekçemiz ekinde sunduğumuz …/…/2025 tarihli “Anlaşmalı Boşanma Protokolü” ile kayıt altına almışlardır. Duruşmada da bu protokolü kabul edeceklerini beyan etmektedirler.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m. 166/3, HMK ve ilgili sair mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla;
- Davamızın kabulü ile,
- Tarafların, ekte sunulan protokol hükümleri dairesinde BOŞANMALARINA,
- Protokolün aynen onaylanarak kararın bir parçası sayılmasına,
karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. …/…/2025
Davacı Vekili
Av. [Avukat Adı Soyadı]
(E-İmza)EKLER:
1. Onaylı Vekaletname Örneği
2. …/…/2025 Tarihli Anlaşmalı Boşanma Protokolü
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Protokolde gizlenen bir mal boşanmadan sonra ortaya çıkarsa ne olur?
Bu çok önemli bir sorudur. Eğer eşlerden biri, mal varlığını (örneğin bir banka hesabı, kripto para veya taşınmaz) kasten gizlemişse, protokoldaki genel feragat beyanları bu kötü niyetli gizlemeyi kapsamaz. Diğer eş, bu durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde mal rejiminin sona ermesinden (boşanma kararının kesinleşmesi) itibaren 10 yıl içinde, o mal varlığı için “katılma alacağı” davası açabilir.
Eşim protokolü imzaladı ama duruşmaya gelmiyor, ne yapmalıyım?
Anlaşmalı boşanmanın temel şartı, hakimin tarafları “bizzat” dinlemesidir. Eşiniz mazeretsiz olarak duruşmaya katılmazsa, hakim anlaşmalı boşanma kararı veremez. Bu durumda, davanız çekişmeli boşanma davasına döner. Süreci devam ettirmek için davanızı çekişmeliye çevirmeniz ve delillerinizi sunmanız gerekir.
Yurt dışında yaşıyoruz, Türkiye’de anlaşmalı boşanabilir miyiz?
Evet. Taraflardan biri Türk vatandaşı ise, Türkiye’de dava açma hakkı vardır. Yetkili mahkeme, tarafların Türkiye’deki son ortak ikametgahı veya davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesidir. Duruşmaya bizzat katılamayacak eşler, bulundukları ülkedeki Türk Konsolosluğu aracılığıyla “istinabe” yoluyla dinlenebilirler. Ancak bu, süreci uzatabilir.
Protokolde “tüm mal varlığından feragat ediyorum” yazmak yeterli mi?
Kesinlikle hayır! Bu, yapılan en büyük hatalardan biridir. Yargıtay, feragatin “açık, spesifik ve şüpheye yer bırakmayacak” şekilde olmasını aramaktadır. “Tüm mal varlığı” gibi genel bir ifade geçersizdir. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi, “katılma alacağı, katkı payı, değer artış payı” gibi alacak kalemlerinin isimleri tek tek sayılarak feragat edilmelidir.
Boşandıktan sonra eşim protokoldeki nafaka artış oranına itiraz edebilir mi?
Hayır. Hakim tarafından onaylanan ve kesinleşen protokol ilam hükmündedir. Taraflar, anlaştıkları artış oranını sonradan “bu oran çok yüksek/düşük” diyerek tek taraflı olarak değiştiremezler. Artış oranı, artık bağlayıcı bir mahkeme kararıdır ve aynen uygulanmak zorundadır.
Sonuç
Gördüğünüz gibi, bir anlaşmalı boşanma protokolü, kelimelerin hassas bir teraziyle tartıldığı, her bir cümlenin mali sonuçlar doğurduğu hukuki bir sanattır. İnternetten bulunan hazır şablonlar veya uzman olmayan kişilerce hazırlanan metinler, mayın tarlasında gözü kapalı yürümeye benzer. Boşanma sürecini hızlı ve sorunsuz atlatmak isterken, geleceğinizi daha büyük ve masraflı davaların ipoteği altına sokabilirsiniz.
Bu süreci bir uzmanla, bir boşanma avukatıyla yürütmek, bir lüks değil, geleceğinize yapacağınız en akılcı yatırımdır. Avukatınız, sadece bir protokol yazmaz; sizin için risk analizi yapar, haklarınızı sonuna kadar korur ve boşanma sonrasında karşınıza çıkabilecek tüm pürüzleri öngörerek sizi tam bir hukuki güvence altına alır.
