TCK Madde 83 – Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi

TCK 83. Madde Tam Metni ve Açıklaması

TCK 83 Maddesi Nedir?

TCK 83. madde, kasten öldürme suçunun ihmali davranışla işlenmesini düzenlemektedir. İhmalin tanımlanmadığı yasanın 83’üncü maddesinin gerekçesinde ihmal, kişiye belli bir icrai davranışta bulunma yükümlülüğünün yüklendiği hallerde, bu yükümlülüğe uygun davranılmaması olarak açıklanmaktadır.

Kanunumuzun 83.maddesinde düzenlenen suç tipi, failin, yükümlülüğü olduğu belli bir icrai davranışı gerçekleştirmemesi dolayısıyla meydana gelen ölüm neticesinden sorumluluk halini düzenlemektedir. Bu suç, Türk Ceza Kanunu’nun önemli düzenlemelerinden biridir.

TCK 83 Suçunun Unsurları

1. Maddi Unsur

Failin, belirli bir hareketi yapmayarak neticenin meydana gelmesinde katkıda bulunarak, kasten ölüm neticesine sebebiyet vermektedir. Failin, belirli bir hareketi yapmaması, ihmali davranış kavramını ortaya çıkarmaktadır.

2. Manevi Unsur

Belli bir yönde icraî davranışta bulunma yükümlülüğü altında bulunan kişi, bu yükümlülüğün gereği olan icraî davranışta bulunmaması sonucunda bir insanın ölebileceğini öngörmüş ise, olası kastla işlenmiş olan öldürme suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir.

3. Garantörlük (Garanti Yükümlülüğü)

Başkasının yaşamını korumak bakımından hukuki yükümlülük altında bulunan garantör konumundaki kişi, bu yükümlülüğünü ölüm neticesinin gerçekleşeceğini bilerek yerine getirmezse, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesinden (TCK’nun 83. md.) söz edilecektir.

TCK 83/2 Maddesinde Belirtilen Yükümlülük Halleri

TCK 83 Cezası: Hapis Süresi ve İndirim Oranları

Yargıtay Kararlarında İhmali Davranışla Öldürme (TCK m. 83)

Türk Ceza Kanunu’na göre bir suç, genellikle aktif bir hareketle (icrai davranışla) işlenir. Ancak bazı özel durumlarda hukuk, kişiyi sadece bir şey yaptığı için değil, yapması gerekeni yapmadığı için de sorumlu tutar. Hukuken belli bir hayatı koruma ve gözetme yükümlülüğü altında olan bir kişinin, bu görevini kasten yerine getirmemesi ve bunun sonucunda bir ölüm meydana gelmesi, “ihmali davranışla kasten öldürme” suçunu oluşturur.

Bu suçun oluşabilmesi için kişinin “garantör” konumunda, yani hukuken o kişinin hayatını korumakla yükümlü olması gerekir. Yargıtay, kimlerin garantör sayılacağını ve bu suçun sınırlarını kararlarında net bir şekilde çizmektedir.

Temel Ayrım: İhmali Davranış mı, İcrai Davranış mı?

Öncelikle Yargıtay, ölümün nedenine odaklanır. Eğer ölüm, doğrudan fiziksel bir müdahale (vurma, boğma, yaralama vb.) sonucu gerçekleşmişse, bu durum ihmal suçunu değil, doğrudan kasten öldürme (TCK m. 81-82) suçunu oluşturur. İhmal suçundan bahsedebilmek için ölümün; açlık, susuzluk, soğuğa maruz bırakma (hipotermi), tedavi ettirmeme veya kanamasını durdurmama gibi bir “yapmama” veya “ihmal etme” eylemi sonucu meydana gelmesi gerekir.

Yargıtay Kararlarına Göre Kimler “Garantör” Sayılır?

1. Aile Hukukundan Doğan Yükümlülük (Anne-Baba Sorumluluğu) En temel garantörlük durumu, ebeveynlerin çocukları üzerindeki sorumluluğudur. Anne ve babanın, bebeklerinin bakım, beslenme ve korunmasına ilişkin doğal ve hukuki bir yükümlülüğü vardır. Yargıtay’a göre, bir annenin yeni doğan bebeğinin göbek kordonunu bağlamaması, onu beslememesi veya soğuktan korumaması gibi ihmalleri sonucu bebeğin ölmesi, aktif bir öldürme eylemine eşdeğer kabul edilir ve ihmali davranışla kasten öldürme suçundan cezalandırılmasını gerektirir.

2. Öngelen Tehlikeli Davranıştan Doğan Yükümlülük Bir kimse, kendi eylemleriyle bir başkası için hayati bir tehlike oluşturmuşsa, o tehlikeyi ortadan kaldırma veya mağdura yardım etme yükümlülüğü altına girer.

• Kavga Sonrası: Yargıtay, bir kavgada birini ciddi şekilde yaralayıp (örneğin kafasını defalarca yere vurup) hareketsiz halde bırakan ve ölüme terk eden failin, yarattığı tehlikeli durumdan dolayı garantör haline geldiğini ve ihmali davranışla kasten öldürmeden sorumlu olduğunu kabul eder.
• Trafik Kazası Sonrası: Benzer şekilde, alkollü veya süratli araç kullanarak bir kazaya sebep olan sürücünün, araçtaki yaralı arkadaşını olay yerinde bırakıp yardım çağırmaması, yarattığı riskli durum nedeniyle ihmal suretiyle öldürme suçunu oluşturabilir.

3. Meslek veya Sözleşmeden Doğan Yükümlülük Bazı meslekler, kişilere başkalarının hayatını koruma görevi yükler. Doktorlar, hemşireler, cankurtaranlar veya hasta bakıcılar bu gruba örnektir. Yüksek Mahkeme’ye göre, durumu acil olan bir hastaya müdahale etmesi mesleki bir zorunluluk olan bir hekimin, bu görevini kasten ihmal etmesi ve hastanın bu nedenle ölmesi durumunda, hekim ihmali davranışla kasten öldürme suçundan sorumlu tutulmalıdır.

TCK 83 İçin Örnek Dilekçe

TCK 83 ve TCK 98 Arasındaki Fark

TCK 83 ve Taksirle Öldürme (TCK 85) Farkı

Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi ile TCK madde 85’de yer alan taksirle öldürme suçu arasındaki fark, yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ölümün gerçekleşeceğine dair bilincin varlığı ile ilgilidir.

TCK 83 Suçunda Teşebbüs ve İçtima

İhmali suçlarda da fail, icrai suçlarda olduğu gibi, suçun maddi unsurlarını ve haksızlık unsurunu bilmelidir. Buna karşılık 83. maddede düzenlenen suç, anılan ihmali suçlardan farklıdır. Burada garantörsel ihmal suçu denilen bir suç türünden söz edildiğini görüyoruz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İlgili maddeye göre müebbet hapis ve 10 yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Kasten öldürme suçunun ihmali davranışla işlenmesinde öngörülen ceza ise 10 ila 25 yıl arasında, hapis cezasıdır. Bu sebeple kasten öldürme suçunun ihmali davranışla işlenmesinden dolayı yapılan yargılama ağır ceza mahkemelerince gerçekleştirilecektir.

Dava ve Ceza Zaman Aşımı

Dava zaman aşımı başlıklı 5237 sayılı TCK’nın 66 maddesinin (1) fıkrasında, kanunda başka türlü yazılmış olan håller dışında kamu davası; “c) Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıl, Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl, …Geçmesiyle düşer.”

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. TCK 83 maddesi cezası nedir?

TCK 83. madde cezası, 10 yıldan 25 yıla kadar değişen hapis cezasıdır. Mahkeme takdirine göre indirim yapılabilir veya tam ceza verilebilir.

2. 83 maddesi nedir?

TCK 83. maddesi, kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi suçunu düzenler. Yükümlü olan kişinin, yapması gereken davranışı yapmayarak ölüme neden olması durumudur.

3. TCK 83 ve 98 arasındaki fark nedir?

TCK 83 garantör konumundaki kişiler için, TCK 98 ise herkes için geçerlidir. Ceza farkı da çok büyüktür (83: 10-25 yıl, 98: 1 yıla kadar).

4. Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi ne demek?

Belli bir yükümlülüğü olan kişinin, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ölüme neden olmasıdır. Örneğin annenin bebeğini beslememesi gibi.

5. İhmal sonucu ölüme sebebiyet verme suçunun cezası nedir?

Garantör konumundaki kişiler için TCK 83 uygulanarak 10-25 yıl hapis, diğerleri için TCK 98 uygulanarak 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.

6. TCK 83/2-a maddesi ne anlama gelir?

Kanuni düzenlemelerden veya sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğü ifade eder. Anne-baba, hekim, cankurtaran gibi kişilerin yasal veya sözleşmeli yükümlülükleridir.

7. TCK 83/2-b maddesi kapsamına hangi durumlar girer?

Önceden gerçekleştirdiği davranışla tehlike yaratan kişinin yükümlülüğünü düzenler. Trafik kazası yapan, yangın çıkaran, yaralayan kişilerin sorumluluğu bu kapsamdadır.

8. Garantörlük ne demektir?

Başkasının yaşamını koruma yükümlülüğü altında bulunma durumudur. Bu yükümlülük kanun, sözleşme veya öngelen tehlikeli davranıştan kaynaklanabilir.

9. TCK 83 suçunda teşebbüs mümkün müdür?

Doktrinde tartışmalı olmakla birlikte, failin yükümlülüğünü kasten terk ettiği ancak ölüm gerçekleşmediği durumlarda teşebbüs hükümlerinin uygulanabileceği kabul edilmektedir.

10. TCK 83 ve taksirle öldürme arasındaki fark nedir?

TCK 83’te fail ölüm neticesini öngörür (kast), taksirle öldürmede ise öngörmez. Ceza farkı da büyüktür (83: 10-25 yıl, 85: 2-6 yıl).

11. Hangi mahkeme TCK 83 suçunu yargılar?

Ağır Ceza Mahkemesi görevli ve yetkilidir. Çünkü öngörülen ceza 10 yıldan fazladır.

12. TCK 83 suçunda dava zaman aşımı kaç yıldır?

Verilen cezaya göre değişir: 10-15 yıl ceza için 15 yıl, 15-25 yıl ceza için 20 yıl dava zaman aşımı süresi vardır.

Sonuç

TCK 83. madde, Türk ceza hukuku sisteminde garantörlük kavramını somutlaştıran önemli bir düzenlemedir. Neticenin meydana gelmesinin engellenmesi yükümlülüğü “garanti yükümlülüğü” ya da “garantörlük” olarak da adlandırılmaktadır.

Bu suç tipinin oluşması için yalnızca bir kişinin ölmesi yeterli değildir. Failin garantör konumunda bulunması, yükümlülüğünün farkında olması ve ölüm neticesini öngörmesi gerekmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında, kasten öldürme suçunun ihmali davranışla işlenmesi hâlinde, suçun icrai davranışla işlenmesine nazaran temel cezada indirim yapılmasına ilişkin olarak mahkemeye takdir yetkisi tanınmıştır.

Uygulama açısından en kritik nokta, failin garantörlük durumunun doğru tespit edilmesi ve kastının belirlenmesidir. Yargıtay kararları bu konuda somut örnekler sunarak hukuki güvenliği artırmaktadır.

AHD Durak Hukuk Bürosu

Bu makale, AHD Durak Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Büromuz, avukatlık faaliyetlerini ağırlıklı olarak Ceza Hukuku, Ağır Ceza Hukuku ve Aile Hukuku (Boşanma, Velayet, Mal Paylaşımı vb.) alanlarında sürdürmektedir. Burada yer alan içerikler, Türkiye Barolar Birliği'nin Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne uygun olarak hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz ve avukat-müvekkil ilişkisi kurma amacı gütmez.