Hakkında kesinleşmiş bir hapis cezası bulunan bir kişi için en önemli sorulardan biri şüphesiz, “Hemen cezaevine girmek zorunda mıyım?” sorusudur. Türk ceza infaz hukuku, belirli şartların varlığı halinde, kesinleşmiş hapis cezasının infazının, yani fiilen cezaevine girme sürecinin bir süreliğine ertelenmesine olanak tanır. İşte bu kuruma infazın ertelenmesi denir.
Bu makalemizde, infazın ertelenmesi kurumunu tüm yönleriyle ele alacak; infazın ertelenmesi nedir, hangi şartlarda ve sebeplerle talep edilebilir, başvuru nereye ve nasıl yapılır gibi kritik soruları, kanun maddeleri ışığında ve anlaşılır bir dille yanıtlayacağız.
Temel Kavramlar: İnfazın Ertelenmesi vs. Cezanın Ertelenmesi vs. HAGB
Hukuki süreçlerde en sık karıştırılan üç kavramı en başta ayırt etmek, konuyu doğru anlamak için elzemdir:
- İnfazın Ertelenmesi: Mahkeme karar vermiş, ceza kesinleşmiş. Sadece cezaevine giriş tarihinin belirli bir süre “ötelenmesidir”. Bu makalenin ana konusudur.
- Cezanın Ertelenmesi (TCK m. 51): Mahkeme ceza verir ancak belirli şartlar varsa, bu cezanın cezaevinde infaz edilmemesine ve denetim süresi sonunda infaz edilmiş sayılmasına karar verir. Kişi hiç cezaevine girmez.
- Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): Mahkeme suçun sabit olduğuna kanaat getirse de, hükmü “açıklamaz” ve 5 yıl bekletir. Sanık bu sürede suç işlemezse, dava düşer ve karar sicile işlemez.
Bir Bakışta İnfaz Erteleme Türleri ve Temel Şartları
İnfazın ertelenmesinin iki temel türü arasındaki farkları hızlıca görmek için aşağıdaki özetleri inceleyebilirsiniz.
1. Hastalık Nedeniyle Erteleme
| Ceza Süresi Şartı | Yoktur |
| Erteleme Süresi | İyileşinceye kadar (Sınır yok) |
| Karar Mercii | İnfaz Hâkimliği |
| Özel Suç İstisnası | Yoktur |
2. Hükümlünün İsteğiyle Erteleme
| Ceza Süresi Şartı | Kasten suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl (ve altı) |
| Erteleme Süresi | En fazla 1 + 1 = 2 Yıl |
| Karar Mercii | Cumhuriyet Başsavcılığı |
| Özel Suç İstisnası | Terör, örgüt ve cinsel suçlarda uygulanmaz |
1. Hastalık Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi
Hükümlünün, cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği veya cezanın infazının hastalığının seyri üzerinde hayati bir tehlike oluşturacağı durumlarda gündeme gelir.
5275 Sayılı Kanun – Madde 16:
(1) Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geriye bırakılır ve hükümlü, iyileşinceye kadar Türk Ceza Kanununun 57 nci maddesinde belirtilen sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınır. Sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır.
(2) Diğer hastalıklarda cezanın infazına, resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam olunur. Ancak bu durumda bile hapis cezasının infazı, hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa, cezanın infazı iyileşinceye kadar geri bırakılır.
(3) Yukarıdaki fıkralarda belirtilen geri bırakma kararı, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan rapor üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir…
Yorumu ve Açıklaması: Kanun, akıl hastası olan hükümlünün cezasının ertelenerek tedavi altına alınmasını zorunlu kılar. Diğer ağır hastalıklarda ise (kanser, ağır kalp yetmezliği vb.), cezanın infazının hükümlünün hayatı için “kesin bir tehlike” oluşturduğunun Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü bir hastane raporuyla belgelenmesi gerekir. Bu şart sağlandığında, infaz iyileşinceye kadar ertelenir.
2. Hükümlünün İsteğiyle İnfazın Ertelenmesi
En sık karşılaşılan erteleme türüdür. Hükümlünün belirli şartları taşıması halinde, cezaevine girmeden önce erteleme talep etme hakkı vardır.
5275 Sayılı Kanun – Madde 17:
(1) Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı için çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine, Cumhuriyet Başsavcısınca infazı ertelenebilir.
(2) Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en çok iki kez uygulanabilir.
(4) Erteleme isteminin kabulü, güvence gösterilmesine veya diğer bir şarta bağlanabilir.
(5) (Değişik: 24/1/2013-6411/3 md.) Terör suçları, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.
Yorumu ve Açıklaması: Bu erteleme türünün şartları daha nettir:
- Ceza Miktarı: Kasten işlenen suçlarda 3 yıl veya altında, taksirle işlenen suçlarda ise 5 yıl veya altında olmalıdır.
- Çağrıya Uyma: Hakkında kesinleşen ceza nedeniyle gönderilen “çağrı kağıdına” uyarak süresi içinde savcılığa teslim olmak zorunludur.
- Süre: Erteleme en fazla 1+1=2 yıl için verilir.
UYARI: Terör ve Cinsel Suçlarda İnfaz Erteleme Yok!
Kanun maddesinde açıkça belirtildiği üzere; terör suçları, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar, kendi istekleriyle infazın ertelenmesi kurumundan kesinlikle yararlanamaz.
Başvuru Süreci: Nereye ve Nasıl Başvurulur?
Sürecin doğru işletilmesi hak kaybını önler:
- Başvuru Mercii: İnfazın ertelenmesi talebi, cezanın infaz edileceği yerdeki Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosu’na yapılır.
- Başvuru Şekli: Talep, durumu açıklayan bir dilekçe ile yapılır.
- Kararı Kim Verir: Hükümlünün isteğiyle erteleme taleplerinde Cumhuriyet Başsavcılığı, hastalık nedeniyle ertelemede ise İnfaz Hâkimliği karar verir.
- Reddine İtiraz: Talebin reddedilmesi halinde kararın tebliğinden itibaren yasal süre içinde itiraz hakkı bulunmaktadır. Bu süreç teknik bilgi gerektirdiğinden bir avukat yardımı elzemdir.
İnfazın Ertelenmesi Talep Dilekçesi Örneği
[…] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI İNFAZ BÜROSUNA
Dosya No: 2025/…. İnfaz
TALEPTE BULUNAN
HÜKÜMLÜ: Adı SOYADI (T.C. Kimlik No: …)
ADRES:
KONU: 5275 Sayılı Kanun’un 17. Maddesi uyarınca infazın ertelenmesi talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
1. […] Ağır/Asliye Ceza Mahkemesi’nin …/… Esas ve …/… Karar sayılı ilamı ile hakkımda verilen […] yıl […] ay hapis cezası kesinleşmiş olup, cezanın infazı için tarafıma yapılan çağrı üzerine yasal süresi içinde Başsavcılığınıza başvurmuş bulunmaktayım.
2. Mahkum olduğum ceza, 5275 Sayılı Kanun’un 17. maddesinde belirtilen yasal sınırın altındadır. Kanunda belirtilen istisnai suçlar (terör, örgüt, cinsel suçlar) kapsamında bir mahkumiyetim yoktur.
3. Halihazırda tamamlamam gereken bir işim bulunması / ailevi olarak yerine getirmem gereken acil sorumluluklarımın olması (Buraya somut ve geçerli bir gerekçe yazılmalıdır) sebebiyle, cezanın infazına derhal başlanması halinde telafisi güç zararlarım doğacaktır.
4. Yukarıda açıklanan nedenlerle, 5275 Sayılı Kanun’un 17. maddesinin tarafıma tanıdığı hak uyarınca, hapis cezamın infazının 1 (bir) yıl süreyle ertelenmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. Tarih: GG.AA.YYYY
Ad Soyad (İmza)
Sıkça Sorulan Sorular
- 1. İnfaz erteleme kaç yıl sürer?
- Hükümlünün kendi isteğiyle en fazla 1+1=2 yıl sürer. Hastalık nedeniyle ertelemede ise süre sınırı yoktur.
- 2. İnfaz erteleme hangi suçları kapsamaz?
- Terör suçları, örgütlü suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, hükümlünün isteğiyle erteleme kapsamı dışındadır.
- 3. Cezanın ertelenmesi sicile işler mi? Ertelenen ceza ne zaman silinir?
- Evet, hem “cezanın ertelenmesi” hem de infazı ertelenen mahkumiyet kararı adli sicil kaydına işler. Bu kayıtlar, Adli Sicil Kanunu’nda belirtilen süreler geçtikten sonra, talep üzerine veya otomatik olarak silinerek arşiv kaydına alınır.
- 4. İnfazın durdurulması ne anlama gelir?
- İnfazın durdurulması, infaz başladıktan sonra (kişi cezaevindeyken) işleme ara verilmesidir. İnfazın ertelenmesi ise infaz başlamadan önce yapılır.
- 5. Cezanın 5 yıl ertelenmesi ne anlama gelir?
- Bu ifade genellikle HAGB veya Cezanın Ertelenmesi ile karıştırılır. İnfazın ertelenmesinde en uzun süre 2 yıldır.
- 6. Terör ve FETÖ davalarında infaz erteleme olur mu?
- Hayır. Kanun bu konuda çok nettir. Hükümlünün kendi isteğiyle erteleme hakkı yoktur. Sadece hayati tehlike oluşturan ağır hastalık durumunda erteleme gündeme gelebilir.
- 7. İnfazın ertelenmesine kim karar verir?
- Hükümlünün isteğiyle erteleme taleplerine Cumhuriyet Başsavcılığı, hastalık nedeniyle erteleme taleplerine ise İnfaz Hâkimliği karar verir.
- 8. Erteleme süresi bittiğinde ne olur?
- Hükümlüye yeni bir çağrı kağıdı gönderilir ve cezasının infazı için teslim olması istenir. Teslim olmazsa hakkında yakalama kararı çıkarılır.
- 9. Yakalama kararı varken infaz erteleme istenebilir mi?
- Hayır. Hükümlünün isteğiyle ertelemenin en temel şartı, çağrı üzerine kendiliğinden gelip teslim olmaktır. Hakkında yakalama kararı olanlar bu haktan yararlanamaz.
- 10. İnfaz erteleme için para veya teminat gerekir mi?
- Kanun, erteleme isteminin kabulünün bir güvence (teminat) gösterilmesine bağlanabileceğini belirtir. Bu, savcılığın takdirinde olan bir durumdur ve her zaman istenmez.
Hukuki Destek Uyarısı: İnfazın ertelenmesi, kişinin özgürlüğünü doğrudan ilgilendiren teknik bir süreçtir. Yapılacak bir usul hatası, hakkın kaybına neden olabilir. Bu nedenle, bir ceza avukatından hukuki danışmanlık almak, haklarınızı en doğru şekilde kullanmanızı sağlayacaktır.
Feragatname (Disclaimer):
Bu makale, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
